dəfə baxılıb
15
15 yanvar
1994-cü il...Şaxtalı boranlı qış gecəsi...Hava çox soyuqdur. Bayırda Bakının sərt
qış küləyi yağan qarı ucalan yeni binalara, ağarmaqda olan yollara, üşüyərək
evlərinə tələsən üzünə, hər yerə, hər şeyə sanki döyəcləyərək, intiqam alırmış
kimi çırpır, sızıldadırdı...
Qəlbindəki kədəri,
sızıltısı gözlərinə, üzünün cizgilərinə düşmüş, ayrılıq və həsrət dadını ciyərlərinə
çəkdiyi hava kimi özündən kənara buraxmayan Gültəkin gözlərindəki kədərin müşaiyəti ilə işıqları sayrışan şəhərin
gözəlliyinə tamaşa edirdi. Külək səssiz gecənin sükutuna toxunsa da, həzinliyini
əlindən ala bilməmişdi. Zərif həmdə incə qar dənələri küləyin sayəsində pəncərələrə
çırpılır, əlacsız şəkildə aşağıya doğru sürüşərək əriyir, itib batır, bir daha əvvəlki
vəziyyətinə qayıda bilməyəcəyini bilərəkdən sanki göz yaşı damlaları kimi inciyərək
süzülüb axırdı. Binaların arasında ilişib qalan Xəzri küləyi özünə yer tapmırdı
bu gecə. Hikkəli vıyıltısı insan qəlbini belə üşüdürdü. İllərdən bəri Bakı bu qədər
qarlı, şaxtalı qış qonaqlamamışdı.
Yalnız Gültəkin
fərqinə varmamışdı qışın bu qədər sərt halına. Küləyin bu qədər hikkəli
vıyıltısına. Şaxtanın iliklərə işləyəcək qədər acımasız olmasına, gecənin bu qədər
kimsəsizliyinə, və daha nələrə...
Gültəkini
düşündürən nə qış idi, nə yağan qar nə də əsən külək. O, yalnız onu düşünə
bilirdi ki, insan qəlbi və şüuru dərk oluna bilən bütün maddi və mənəvi aləm
içində sadəcə məhəbbət hissi ilə rahat, qayğısız və səadət dolu bir həyat
yaşasa mən varam deyə bilər. Göz önündə görünən, ruhun duyduğu adi və ya həyatverici
ola bilər. Alov zərrəsi qədər də olsa məhəbbət, sevgi duyumunun olmaması həyatı
adiləşdirir, mənasız sonluğa bağlayır. Sanki, görünən cansız maddiyyatın bir
parçası olur insan. Heç bir cazibəsi olmayan daş parçasına qarşı olan daxili məhəbbət
hissi isə yaşanan yaşanan həyatın dəyərini onu duya bilən insana nə qədər
aşılayırsa. Bu hissi də zərrə qədər də olsa məhəbbət hissini yarada bilən insan
o qədər anlayır. Nədir məhəbbət ?... Nədir onu yaratmaq ?... Nədir məhəbbətdən
yaranmaq ?...
Bu suallarla
dolu düşüncələr , mövzu ilə qismən əlaqədar
elmi araşdırmalar aparan fəlsəfə elmlər namizədi Gültəkin müəlliməni çox
düşündürürdü. Ancaq düşünmək nail olmaq və yaşananı anlamaq demək olmadığını
bilən Gültəkin məhəbbət hissini yaradan
varlığı, onun aləmini düşünürdü. Bu qədər uca və müqəddəs bir hiss. İnsanı həyata
bağlayan və həyatdan üz döndərməyə məcbur
edən bir hiss... Bu hissin yarandığı, alovlandığı mürəkkəb düşüncəli, odlu
insan qəlbini və idrakını yaradan Tanrının qüdrəti...
Qapının zənginin
çalınması Gültəkini cavabsız suallar tunelinden diksindirərək çəkib çıxartdı.
Başını buz kimi pəncərə şüşəsindən ayırıb qapıya tərəf addımlamaq istəyən Gültəkin
sanki, yanaqlarına qar dənələri düşdüyünü anladı. Əlini yanağına apardı. Bu nəydi
? Əlləri nəmləndi. Aman tanrım özü də hiss etmədən gözlərindən yaş damlayırmış.
Qapıya tərəf addımlayaraq bir şey düşünürdü ki, əgər insanı düşündürən bir hiss
varsa qəlbin kölgələrində gizlənən kədərli anları şüur biruzə etdirmədən qəlbdən
alıb kədər yaşlarına çevirə bilirmiş. Eynilə kristallaşan su damlalarının
buxarlanaraq yenidən damla və ya kristal halında geri dönüşü kimi.
Zəng yenə
çalındı. Gültəkin qapıya yaxınlaşıb gözlükdən baxdı. Tanımadığı, saqqalına çal
düşmüş orta yaşlı, hərbi geyimli bir nəfər dayanmışdı qapının o tayında.
Duruxub sakit səslə dilləndi:
-
Kimi axtarırdınız ?
-
Qızım mən hərbi komissarlıqdan gəlmişəm. Pünhan Məmmədlinin
evidirmi bura ?
-
Xeyr əmi, bir mərtəbə yuxarı qalxın.
-
Çox sağol qızım. Bağışlayın sizi də zamansız
narahat etdim.
Gültəkin bir
anlıq əli qapının dəstəyində qaldı. Pilləkənlərlə üzü yuxarı qalxan hərbçinin
ardınca baxaraq onu əhatə edən qarmaqarışıq fikirlərə başını yellədərək son
qoydu və tez qapını açıb dilləndi :
-
Əmi, bir dəqiqə olarmı sizi ?
-
Buyur qızım, nə olub ?
Çiyinlərində əsrlərin dərdini daşıyırmış kimi ağır – ağır geri
çevrilib ayağını bir pillə aşağı qoyan hərbçi, qayğılı baxışlarla çətinlik çəkirmiş
kimi, ağarmış tüklərlə örtülü qaşlarını yavaşca çatıb Gültəkinin nə deyəcəyini
gözləyirdi. O isə donub qalmışdı. Bilmirdi necə başlasın, necə soruşsun ki, nə
üçün gəlib bu hərbçi ? Nə üçün axtarır Pünhan Məmmədlinin evini. Azərbaycanımızın
ayrılmaz vətən torpağı olan Qarabağ uğrunda qızğın döyüşlərin getdiyi bir
zamanda bir azadlıq mücahidinin evini niyə soruşsun ki, bu insan ?
-
Qızım nə oldu ? Nə demək istəyirdin ?
-
Əmi...
O, yenə susdu. Danışmağa gücü
çatmadı. Vətən bölünməzliyi uğrunda gedən döyüşlərdə neçə-neçə igid vətən
övladlarının hər gün şəhidlik zirvəsinə ucalmasının qürur hissi onu düşündürməyə
başladı. Vətən sevgisi...Vətənə olan məhəbbət...Bu hissin formalaşması üçün məhəbbətdən
yaranan igid övlad...
-
Səni başa düşürəm qızım. Deyəcəksən ki, gecənin bu
vaxtı nə üçün gəlmişəm.
Başını yana əyərək sağ qolunu qaldırıb saatına baxan hərbçi
peşmançılıq hissi yaşayaraq dilləndi:
-
Saat 11- ə qalıb 20 dəqiqə. Gecdir. Həmdə çox gec
qızım. Üzrlü sayın, bağışlayın. Biz hərbçilərin müharibə şəraitində zamanı
olmur. Bizim üçün zaman anlayışı demək olarki yoxdur mənim balam. Gün ərzində
bilsən nə qədər insanlara kədər və qürur
hissi yaşadırıq biz. Ehh...
Gültəkin yaxşı anlayırdı ki, Azərbaycan torpaqlarının azadlığı
uğrunda müharibənin getdiyi bir müddətdə hərbi komissarlıqdan gələn nümayəndə
xeyir xəbər üçün döyüşçü qapısının zəngini vurmaz. Bu düşüncələrə dolan Gültəkin
lap uşaqlıqdan bir yerdə böyüdüyü, yoldşları arasında ən bacarıqlı və cəsur
olan Pünhanın Qarabağ torpaqları uğrunda gedən müharibəyə könüllü döyüşçü kimi
getməsindən daha keçmişə qədər olan xatirələri vərəqləməyə başladı. Xatirələr
kitabının bir səhifəsində özü də istəmədən
dayanmağa məcbur oldu. Bu məcburi dayanma sükutu pozdu.
-
Qızım niyə ağlayırsan ? Axı nə olub ? Mən heç nə
demədim. Bir də axı qonşun sağ salamatdır. Düşmən tərəfindən işğal olunan
torpaqlarımızın azad olunması uğrunda şərəflə döyüşür. Məktubu var. Bu gün Hərbi
komissarlığa gəlmiş döyüş yoldaşı məndən xahiş etdi ki, evlərinə çatdırım. Tələsirdi...ona
görə mən gələsi oldum.
Gültəkin hələ də xəyallarında çox uzaqlarda idi. Gözləri önündə “Kitabi-Dədə
Qorqud” dastanında Qazan xanın evinin yağmalanması səhnəsi ilə Xocalıda evlərimizin
yağmalanması dumanlı dumanlı canlanırdı... Hayqırmaq istəyirdi. Göyçədə
alovlanan yurd yerlərimizin nisgilini hayqırmaq istəyirdi. Zəngəzurda qalan binələrimizdən
gələn səsli küylü günlərin həsrətini hayqırmaq istəyirdi... İrəvanda qalan
arzularımızın kədərini hayqırmaq istəyirdi. Özü də hiss etmədən əlləri titrəməyə
başlamışdı. Gözlərindən qəzəb və səbrsizlik yaşları damlayırdı. Acizlik hissi
bürüyürdü onu artıq. Nə qədər axı...Nə zamana qədər axı...Biz nə üçün belə
acizləşib cılızlaşırıq düşüncələri onun qəzəbini vətən məhəbbətinə yönəldirdi.
Hərbi komissarlığın nümayəndəsi pillələri asta-asta aşağı düşüb onun önündə
dayandı. Titrəyən əlləri ilə qəzəbdən əsən qızın gözlərindən axan yaş
damlalarını sildi. Məktubu ona uzadıb :
-
Qızım səbrli ol. Vətənimiz bu bəladan xilas olacaq.
Torpaqlrımızı isə düşmənlərimizi məhv edərək azad edəcəyik. Müharibəni biz
başlamadıq. Ancaq ona biz son qoyacayıq. Həm də qalib gələrək. Torpaqlarımızı döyüşərək
azad edəcəyik. Bu qədər ağlama. Hələlik. Bu məktubu isə ailəsinə verərsən. Hər
şey yaxşı olacaq. Hələlik qızım.
Gültəkin indi ayılan kimi oldu. Əlində bərk-bərk tutduğu məktuba
baxıb dilləndi:
-
Əmi sağol. Bəs mən bunu kimə çatdırım ?
-
Ailəsinə, evlərinə çatdır qızım.
-
Axı onun yalnız qalmış tək anası vardı...o isə keçən
həftə dünyasını dəyişib. Ölümündən cəmi 8 gün küçib. Dünən 7-si idi. Qonşular
kiçik məclis hazırlayıb ruhuna dualar oxutdurular. Hec Pünhan anasının hüzürünə
də gəlmədi. Onun cəbhənin hansı bölgəsində olmasından xəbərimiz də olmadı məlumat
verək. Komissarlığa isə bildirdik. Hələ də bir xəbər yoxdur...
Gültəkin bunu deyib hönkürdü. Gecənin səssizliyində səsinin qonşular
tərəfindən eşidilməməsi üçün nə qədər çalışsa da hıçqırtılarını gizlədə bilmədi.
Çiyinlərində ay-ulduzlu paqonlu polkovnik-leytenant Azil Sərdarlı qızın bu halına dayana bilmədi,
irəli addım atıb onu qolları arasına aldı:
-
Mənim balam sən nə qədər vətənsevər birisən. Nə qədər
kədərlisən. Sanki vətən məhəbbətindən yaranmısan. Mən müharibənin ağrı acısını
görmüş adamam. Sənin vətən sevgin hər bir böyüyən igid oğlan və qızımızda olsa
bizlər bu qədər ləngiməzdik son iki yüz il ərzində, Gülüstan və Türkmənçay faciələrindən
bu yana itirdiyimiz vətən torpaqlarının geri qaytarılmasında.
Azil Sərdarlı bu sözləri deyib icində onu yeyən düşüncələrlə
çarpışmağa başladı. Tərəddüd dolu hikkələri onu qızla sağollaşıb getməyə məcbur
etdi.
-
Hələlik qızım. Allah amanında. Məktubu...
Gerisini deməyə gücü çatmadı polkovnikin. Əlini ağır-ağır qaldırıb
Gültəkinin çiyninə qoydu. Alnından öpdü. Gözləri ilə halaldır səndə olan vətən
məhəbbətini səndə yaradan valideynlərinə sözlərini deyirmiş kimi solğun
baxışlarla ona təşəkkür bildirdi. Başını yellədərək hələlik dedi. Arxaya
çevrilib pillələri üzüaşağı düşməyə başladı. Gültəkin bir qədər duruxub düşüncəli
halda içəri keçdi. Qapını bağladı. Bayaq dayandığı pəncərənin önünə gəldi.
Alnını donmaqda olan şüşəyə söykədi. Yağan qar artıq yolları ağartmışdır. Hərbçi
Azil əmi artıq ağarmış qarın üzərində addımlayaraq kimsə olmayan dayanacağa
doğru gedirdi. Havanın soyuqluğu təsir etmirdi daha. Nə küləyin səsi, nə də
şaxtanın gücü daha yox idi. Hər şey adiləşmişdi. Gültəkin daha düşünmürdü.
Dayanacaqda durub gəlməyəcək avtobusu gözləyən Azil əminin ona verdiyi məktubu
açdı...Məktubda yalnız bir necə cümlə və bir tarix yazılmışdır.
08.01.1994-cü
il tarixdə övladınız Məmmədli Pünhan Mürsəl oğlu Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda
gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Vətən fədaisinin cəsədi düşmən
tərəfindən işğal olnunan ərazidə qalmışdır. Şəhidimizin cəsədi alınaraq sizə,
ailəsinə təhvil veriləcəkdir. Vətən sağolsun !!!
N saylı h/h komandiri Məkan
Vüqarlı.
Gültəkinin məktubu
oxumağı ilə tükürpədici səsi ətrafı bürüməsi bir oldu. Artıq qonşuların narahat
olmasını düşünməyə belə şüuru yox idi. Onu yalnız şəhid olan vətən fədailərinin
birinin də artması, gələcək milli kimliyin şübhə altına alınması və milli-mənəvi
dəyərlərə sahib olan vətəndaşın insani hissləri narahat edirdi. Gözləri
dayanacaqda dayanan hərbçiyə zillənmiş qız hövlank halda qapını açdı, tələsik və
ağlayaraq pillələri düşüb onun arxasınca dayanacağa tərəf qaçmağa başladı. Nə
yazıq ki, dayanacaqda kimsəni tapmadı. Kimsə yox idi artıq. Heç ayaq izləri belə
yox idi. Yağan qar nə tez örtdü ötən izləri...Bu mümkün deyildi...Qızcığaz məktubu
əlində bərk-bərk tutub son nəfəsi ilə hayqıraraq:
-Axı niyə tələsdin
Allahım. Sən tələsdin amma həyat gecikdi...Yetər daha səbrim tükəndi...dedi və
üzü üstə qarın üzərinə yıxıldı. Ətrafa çökən sükutu Xəzri belə poza bilmədi.
Artıq hər şey
gecikmişdi... Hər kəs kimi...
Nizami Məmmədli.
1994 - cü ilin fevral ayı.
Cəbhədə həyatın hələdə davam etdiyi bir zamanlar.
Blogger ŞƏRHLƏRİ
Facebook ŞƏRHLƏRİ